สวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน
ต้นลำดวน
ชื่อวิทยาศาสตร์: Melodorum fruticosum Lour.
ชื่อวงศ์: Annonaceae
ชื่อพื้นเมือง: หอมนวล
ถิ่นกำเนิด: แถบอินโดจีน
แหล่งที่พบ: พบตามป่าเบญจพรรณ ป่าดิบแล้ง ทางภาคตะวันออก
และภาคกลางของ ประเทศไทย
ส่วนที่ใช้บริโภค: ผลมีรสหวานรับประทานได้
สรรพคุณทางยา: ดอกแก้ไข้ แก้ลมวิงเวียน บำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต
ลักษณะทั่วไป
ต้น ไม้ต้นขนาดเล็ก ไม่ผลัดใบ เรือนยอดเป็นพุ่มกลม
เปลือกสีน้ำตาลเข้ม เรียบหรือแตกเป็นร่องตื้นตามยาวลำต้น
ใบ ใบเดี่ยว
เรียงสลับ
ใบรูปรีหรือรูปขอบขนานแกมรูปรี
กว้าง 2-3 เซนติเมตร ยาว 5-12 เซนติเมตร ปลายใบแหลม โคนใบแหลมหรือเบี้ยว ขอบใบเรียบ
ใบเกลี้ยง
ผิวใบด้านบนสีเขียวเข้มเป็นมัน
ด้านล่างสีเขียวนวล
ดอก สีเหลืองนวล
มีกลิ่นหอม
ออกดอกเดี่ยวตามซอกใบหรือตอนปลายกิ่ง
กลีบเลี้ยงขนาดเล็ก 3
กลีบ รูปเกือบกลม กลีบดอก 6 กลีบ หนามีขนนุ่ม ชั้นนอก 3 กลีบ ชั้นใน 3 กลีบ
ดอกบานเต็มที่กว้าง 2-2..5
เซนติเมตร
ผลสุกสีดำปนม่วง
ผล ผลสดแบบมีเนื้อ ออกเป็นกลุ่มมีมากถึง 27 ผล ผลย่อยทรงกลมหรือไข่ ขนาด 1-1.2 เซนติเมตรผลสุกสีดำปนม่วง มีคราบขาว
ก้านผลยาวประมาณ 1 เซนติเมตร มี 1-2 เมล็ด
ฤดูกาลออกดอก: ธันวาคม - มีนาคม
การปลูก: ปลูกประดับสวน
การขยายพันธุ์: เมล็ด หรือตอนกิ่ง
ส่วนที่มีกลิ่นหอม: ดอก
ดอกลำดวนแห้ง
สรรพคุณของลำดวน
ดอกแห้งมีสรรพคุณเป็นยาบำรุงกำลัง
(ดอกแห้ง)
ดอกแห้งเป็นยาบำรุงโลหิต
(ดอกแห้ง)
ช่วยบำรุงหัวใจ
(ดอกแห้ง)
ดอกใช้เป็นยาแก้ลมวิงเวียน
(ดอกแห้ง)
ใช้เป็นยาแก้ไข้
(ดอกแห้ง)
ช่วยแก้อาการไอ
(ดอกแห้ง)
ดอกลำดวนแห้งจัดอยู่ใน
“พิกัดเกสรทั้งเก้า” (ประกอบไปด้วย เกสรดอกบัวหลวง ดอกกระดังงา ดอกจำปา ดอกพิกุล
ดอกบุนนาค ดอกมะลิ ดอกสารภี ดอกลำเจียก และดอกลําดวน) ซึ่งเป็นตำรับยาแก้ไข้
แก้ร้อนในกระหายน้ำ ช่วยชูกำลัง แก้อาการอ่อนเหลีบ ช่วยบำรุงหัว แก้พิษโลหิต แก้ลม
(ดอก)
หมายเหตุ
: ตามตำรับยาสมุนไพรพื้นบ้านของจังหวัดอุบลราชธานีจะใช้เนื้อไม้และดอกแห้ง
นำมาต้มกับน้ำดื่มเป็นยาบำรุงหัวใจ บำรุงโลหิต บำรุงกำลัง แก้ลมวิงเวียน
และเป็นยาแก้ไข้ (เนื้อไม้และดอกแห้ง) (แต่ตำรายาไทยจะใช้แต่ดอก)
ส่วนข้อมูลจากหนังสือพจนานุกรมสมุนไพรไทย ของ ดร.วิทย์ เที่ยงบูรณธรรม
ระบุให้ใช้เกสรลำดวนเป็นยา ซึ่งเกสรจะมีสรรพคุณเป็นยาชูกำลัง บำรุงหัวใจ
หากนำไปผสมกับสมุนไพรชนิดอื่นจะเป็นยาบำรุงโลหิต บำรุงหัวใจ บำรุงกำลัง
และเป็นยาแก้ลม (เกสร)
ประโยชน์ของลำดวน
-ผลสุกของลำดวนมีสีดำ มีรสหวานอมเปรี้ยว
ใช้รับประทานได้
-ดอกมีกลิ่นหอม รสเย็น
นอกจากจะจัดอยู่ในพิกัดเกสรทั้งเก้าแล้ว ยังใช้เป็นส่วนผสมในตำรับยาหอมอีกด้วย
-นิยมนำมาใช้บูชาพระและใช้แซมผม
อีกทั้งหญิงไทยในสมัยก่อนก็ชื่อลำดวนกันทั่วไป
-ดอกสามารถนำมาสกัดเป็นน้ำมันหอมระเหย
โดยการต้มกลั่นจะได้น้ำมันหอมระเหยร้อยละ 0.08
-นิยมใช้ปลูกเป็นไม้ประดับทั่วไปตามสวน
เพราะต้นลำดวนมีพุ่มใบสวย ดอกสวยมีกลิ่นหอม
และต้นลำดวนยังเป็นพรรณไม้ที่ในวรรณคดีไทยหลาย ๆ เรื่องกล่าวถึง เช่น ลิลิตพระลอ
รามเกียรติ์ สมุทรโฆษคำฉันท์ อิเหนา เป็นต้น
โดยจะนิยมนำมาปลูกสวนสาธารณะร่วมกับไม้ดอกหอมชนิดอื่น ๆ
อ้างอิง
http://www.nanagarden.com/ลักษณะพฤกษศาสตร์ของลำดวน
ฐานข้อมูลสมุนไพร
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
“ลำดวน”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: www.phargarden.com.
ฐานข้อมูลเครื่องยาสมุนไพร
คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี.
“ลําดวน”. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: www.thaicrudedrug.com.
ฐานข้อมูลพรรณไม้ที่ใช้ในงานภูมิสถาปัตยกรรม
ศูนย์ความรู้ด้านการเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. “ลำดวน”
[ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: agkc.lib.ku.ac.th.
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น